Publikacje

Krzysztof Lewandowski - Pieniądz etyczny

Historyczne naleciałości pieniądza tak dalece odbiegają od standardów komunikacji epoki informacji, że warto może je zrewidować w celu uzdrowienia pieniądza i generowanego - poprzez jego formę - cyklu gospodarczego.

Z literatury ekonomicznej wynika, że 30 procent wartości każdego towaru stanowi dziś procent składany odsetek od długów, w jakich znajdują się przedsiębiorcy. Badania nad tym zagadnieniem trwały w Niemczech kilka lat, a konkluzja tych dość sensacyjnych dla naszej świadomości wyników może być zarówno negatywna, jak i pozytywna.

Zacznę może od konkluzji negatywnej, czyli uwypuklenia problemu, który mamy wszyscy, a mianowicie tego, że system bankowy, którym się posługujemy, jest powszechny, a równocześnie niesłychanie drogi. Koszt pieniądza to bowiem nie tylko koszt związany z prowadzeniem naszych rachunków bankowych, korzystania z bankomatów i linii kredytowych, ale także, a raczej przede wszystkim, jest to koszt równoważny 30% ceny wszystkich zakupów, jakie robimy w sklepach.

Przeciętny obywatel jest świadom jedynie tych kosztów bankowych, które ponosi bezpośrednio w związku z posiadaniem rachunku lub obsługą kredytu. Ktoś niezadłużony i obracający banknotami sądzi, że nie ponosi go wcale, bo nie płaci bankowi za żadną usługę. A jednak koszty systemu bankowego ponosi każdy z nas - przy zakupie - bowiem odsetki od kredytów zaciąganych przez producentów są wliczane w ceny produktów.

Zauważmy, co się dzieje w związku z tym w fabryce. Właściciel fabryki - powiedzmy, że jest to piekarnia - musi do ceny chleba doliczyć koszty zaciągniętego przez siebie kredytu, a następnie, po sprzedaniu chleba, przekazywać te koszty, w comiesięcznych transzach, do systemu bankowego. Tą drogą 30% pieniądza wypracowywanego przez piekarnię wypływa natychmiast z lokalnego obiegu, zamieniając się w abstrakcyjne dla lokalnej społeczności zyski banku komercyjnego, który udzielił pożyczki piekarzowi.

Dla lokalnych przedsiębiorców oznacza to wyciek środka transakcyjnego - siły nabywczej, która mogłaby napędzić ich biznesy, a która znika z lokalnego rynku. W wyniku tego wycieku, społeczność, zamiast się bogacić, biednieje, rosną zatory płatnicze i spowalnia się cyrkulacja pieniądza, którego i tak jest mało. Z sytuacją taką mamy do czynienia w Polsce i praktycznie we wszystkich zglobalizowanych krajach, także tych najbogatszych.

Druga część wypracowywanego przez ludzi bogactwa znika z rynku, spływając poprzez system podatkowy do systemu urzędniczego, którego zadaniem jest obsługa olbrzymiego długu narodowego. Ten dług, sięgający w Polsce 500 mld zł, to wynik niezrównoważonych budżetów, do których dopuścili kredytodawcy i poprzednie ekipy rządowych kredytobiorców.

Dzisiaj, patrząc z perspektywy czasu, wiemy już, że szczodrzy kredytodawcy byli dużo bardziej od nas świadomi destrukcyjnego charakteru procesu, który uruchamiali udzielaniem nam niezrównoważonych kredytów, co można odkryć w pismach ekonomistów, z lordem J.M. Keynesem na czele. Mechanizm wyciągania od lokalnych społeczności odsetek od udzielonych im, nadmiernych kredytów, nadal jednak sieje gospodarcze spustoszenie u nas w kraju i na całym świecie.

Druga znacząca część dochodów piekarza ze sprzedaży bułeczek idzie do fiskusa. Stopień fiskalizacji produkcji jest w Polsce bardzo wysoki i wynosi 46-47 procent dochodu narodowego. Do podziału między piekarza, młynarza i rolnika, których praca składa się na wyprodukowanie chleba, pozostaje zatem około 20-25 procent wypracowanego przez nich bogactwa. To trochę za mało jak na rozwój młyna, piekarni i rozdawanie bułeczek ubogim. W takich to warunkach piekarz, młynarz i rolnik, przyciśnięci do muru konkurencją i brakiem własnych środków inwestycyjnych, pożeranych przez drapieżną, światową ekonomię, decydują się na zaciąganie kolejnych kredytów modernizacyjnych, o ile poprzednie jakimś cudem udało im się spłacić.

Spirala rosnącego obciążenia kredytowego produkcji i zwiększania kosztów transakcyjnych złotówki zdaje się nie mieć końca. Dla przeciętnego użytkownika złotówkowego środka wymiany oznacza to faktycznie 80-procentowy podatek od obrotów na rzecz globalnego systemu fiskalno-bankowego.

Może więc pora przejść do pozytywnych aspektów takiej sytuacji. Otóż, przede wszystkim, przy 80-procentowym podatku od obracającej się legalnie złotówki, jest na czym oszczędzać, gdy zmniejszy się niezbędność jej użycia w obrocie. Płaszczyzny barterowe oferują oszczędność środka transakcyjnego w granicach 10-100% jego użycia, co oznacza zmniejszenie zapotrzebowania na złotówkę o 8-80% wartości zawieranych transakcji.

Oczywiście, barterowy środek transakcyjny posiada także swoją cenę, lecz oscyluje ona na poziomie kilku procent od obrotu, a nie 80%. Dla producentów, już samo zmniejszenie opłat transakcyjnych o opłaty bankowe z tytułu kredytów inwestycyjnych, może spowodować kilkukrotne zwiększenie rentowności przedsiębiorstwa. Mało który przedsiębiorca nie zdecyduje się zatem na tak korzystny ruch, jakim jest wykorzystanie platformy barterowej dla podniesienia efektywności własnego gospodarowania.

Pozytywnym aspektem olbrzymich kosztów używania złotówki jest też realność konkurowania z wielkimi sieciami handlowymi przez małych, lokalnych producentów, którzy posługują się barterem. W hipermarketach ceny są średnio o ok. 30% niższe, niż ceny w sklepikach lokalnych, lecz oszczędności lokalnych producentów i dystrybutorów na barterze mogą umożliwić obniżenie cen detalicznych nawet o 50 procent, przy zachowaniu tych samych zysków.

Przyszłość barteru w świetle liczb podawanych przez ekonomistów jest oczywista. Warto mieć i to na względzie, że barter jest formą prawdziwie etycznej wymiany, gdyż w systemach barterowych nie występuje dodatnie oprocentowanie kapitału, zwane w dawnych czasach, niezależnie od stopy, lichwą. Powinno mieć to znaczenie zwłaszcza dla ludzi wierzących, kierujących się doktrynami religijnymi, gdyż wszystkie największe systemy religijne świata zdecydowanie potępiają jakiekolwiek formy lichwy.

Jak mówi znany ekonomista, współtwórca koncepcji Euro, prof. Bernard Lietaer, rodzaj pieniądza decyduje o jakości stosunków społecznych. Etyczny pieniądz barterowy może je tylko uzdrowić.

Spis publikacji

1. Yves Jacques "Wywiad z byłym szwajcarskim bankierem"
2. Górski Szczęsny Z. "WHOM DOES THE WELFARE STATE TAKE CARE OF?"
3. Górski Szczęsny Z. "KIM OPIEKUJE SIĘ 'PAŃSTWO OPIEKUŃCZE'?"
4. Włodzimierz W. Bojarski "Gospodarka i państwo dla społeczeństwa"
5. Maurice Allais "Obecny światowy kryzys"
6. Mgr inż. Marek Głogowski "Barter Na Kryzys" (spisany ze słuchu)
7. Raport Konwersatorium "O lepszą Polskę"
8. Bernd Senf "Gdy Titanic nabiera wody potrzebne są łodzie ratunkowe"
9. Richard Douthwait "Jak wydostać się z pułapki płynnościowej?"
10. Andrzej Żwawa "Ekonomia Alternatywna - obecność idei w Polsce, eksperymenty, wnioski, które z nich wynikają, oraz omówienie potencjalnych szans na rozwój tej ekonomii"
11. Colin Barclay - Smith "Dlaczego wciąż brak nam pieniędzy"
12. Bernard Lietaer "Ponad chciwością i niedostatkiem"
13. Lista dyskusyjna Yahoo "Pieniądz jawny"
14. Thomas H. Greco "Pieniądz i dług. Rozwiązanie globalnego kryzysu"
15. Thomas H. Greco "Uwagi o bankowości jako profesji zawodowej i jej reformie"
16. Thomas H. Greco "Uwagi o podstawach emisji pieniądza [...]"
17. Jacek Andrzej Rossakiewicz "W stronę demokracji finansowej"
18. Jacek Andrzej Rossakiewicz "Pieniądz oprocentowany ujemnie"
19. Dieter Suhr "System pieniądza neutralnego"
20. F.E. Ricardo "Opowieść o pyrach żyrowych"
21. Silvio Gesell "Historia Robinsona Crusoe"
22. Krzysztof Lewandowski "Pieniądz etyczny"
23. Deirdre Kent [...] - 11 rozdział książki "Health Money Healthy Planet"
24. Larry Hannigan & Stephanie Relfe "Chcę mieć Ziemię plus 5%"
25. Justyna Wydra "Szwajcaria ma dwie oficjalne waluty"
26. Wanda Loskot "Manhattan za paciorki wartości $50. [...]"
27. Margrit Kennedy "Pieniądz wolny od inflacji i odsetek"
28. Janusz Reichel "Rzecz o pieniądzu dla lokalnych społeczności, [...]"
29. Erhard Glötzl "Bezrobocie"
30. Kamil Kruk "Homo Consumens"
31. Szczęsny Zygmunt Górski "Kryzys kapitalizmu"
32. Dr Krzysztof Lachowski "Dokąd zmierza świat XXI wieku"
33. Dr Krzysztof Lachowski "Sprzężenie zwrotne globalnych procesów"
34. Dr Krzysztof Lachowski "Konwencjonalna ekonomia globalna z mechanizmem pieniądza odsetkowego i alternatywa w postaci spółdzielczości oraz systemu pieniądza barterowego"
35. Dr Janusz Reichel "Pieniądz zastępczy na ziemiach polskich"
36. Praca zbiorowa. Czy grozi nam światowe załamanie gospodarcze?
37. Krzysztof Borawski - Pułapki analizy wskaźnikowej
38. Richard C. Cook "Reforma monetarna - czyli jak narodowy system pieniężny powinien działać"Artykuł w tłumaczeniu Krzysztofa Lewandowskiego.
39. Jan Szczepankiewicz "Inteligenta pracującego" umysł oszalały.